Bùng phát nhiều chiêu trò lừa đảo qua ví điện tử

Lợi dụng việc ví điện tử được công nhận là phương tiện thanh toán tương tự thẻ ngân hàng kể từ ngày 1-7-2025, các đối tượng lừa đảo đã tung ra nhiều chiêu trò mới để chiếm đoạt tài sản của người dùng.

Theo cảnh báo từ các ví điện tử, chuyên gia và cơ quan chức năng, nhiều chiêu trò lừa đảo mới đã và đang được kẻ xấu tung ra nhắm đến người dùng ví như mạo danh nhân viên ví gọi điện nâng cấp app để cài mã độc; giả danh công an gọi điện hù dọa bắt nạn nhân chuyển tiền qua ví; chiêu trò lừa đảo thông qua dịch vụ ví như mở ví trả sau, cho vay nóng...

Mất tiền vì mua iPhone 17 trả góp

Trước cơn sốt iPhone 17 đang diễn ra tại Việt Nam, nhiều người dùng, nhất là các bạn trẻ, đã không ngần ngại bày tỏ mong muốn lên đời "dế cưng" trong các bài viết chia sẻ, bình luận trên mạng xã hội với bạn bè, người quen.

Bích Thuận - sinh viên một trường đại học tại TP.HCM - kể sau khi "tám" về chủ đề trên với bạn bè trên một hội nhóm mạng xã hội liền nhận được tin nhắn từ một thành viên chia sẻ "bí kíp" kiếm được tiền mua iPhone 17 dễ dàng qua dịch vụ ví trả sau của nền tảng MoMo.

Làm theo hướng dẫn, Thuận đăng ký dịch vụ ví trả sau và được ứng 5 triệu đồng trên MoMo. Sau đó, Thuận được hướng dẫn quét QR và chuyển số tiền đó vào dịch vụ "trả góp có hoa hồng" để mua iPhone với "giá siêu ưu đãi".

Để nhận được hoa hồng, Thuận phải khai báo nhiều thông tin cá nhân khác - từ chỗ ở cho đến tài khoản ngân hàng... - theo yêu cầu của "nhà cung cấp dịch vụ". 

Kết quả, cô sinh viên nhận lại được 5,5 triệu đồng kèm theo lời mời gọi tiếp tục tham gia sẽ nhanh chóng đủ tiền mua iPhone 17 dễ dàng.

Với ham muốn sớm có được trên tay iPhone mới để khoe với bạn, Thuận đi mượn tiền bạn bè và người quen để xoay cho đủ tiền góp theo yêu cầu. Khi con số lên đến 21 triệu đồng, cô sinh viên chia sẻ với người hướng dẫn rằng "không thể vay thêm được nữa".

Sau đó, Thuận không còn nhận lại được hoa hồng như thường lệ và cũng không còn liên hệ được với người hướng dẫn nữa.

Trong một trường hợp khác, chị Trâm Anh (TP.HCM) kể nhận được cuộc gọi từ nhân viên xưng của Công ty Zion - sở hữu ví điện tử Zalopay - thông báo về chương trình nâng cấp ứng dụng dành cho các thành viên thân thiết để được hưởng ưu đãi 500.000 đồng.

Là người thương xuyên thanh toán bằng Zalopay nên chị nhanh chóng tin tưởng sau vài câu chào hỏi và đọc chính xác thông tin cá nhân từ nhân viên kia. Chị Trâm Anh được hướng dẫn truy cập vào một liên kết được gửi qua Zalo để tải ứng dụng và cung cấp các thông tin để xác thực và nhận thưởng.

Sau khi làm theo, nạn nhân phát hiện mình bị mất sạch tiền trong tài khoản (khoảng 5 triệu đồng) và cũng không thể liên lạc được với nhân viên mạo danh.

Nhiều chiêu lừa lợi dụng ví điện tử

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện MoMo xác nhận thời gian gần đây ghi nhận nhiều trường hợp giả mạo để lừa đảo chiếm đoạt tiền của người dùng với kịch bản ngày càng tinh vi.

"Phổ biến là chiêu lừa người dùng bị kẻ gian mạo danh người quen dẫn dụ thực hiện vay tiêu dùng trên ví MoMo, sau đó chiếm đoạt toàn bộ số tiền vừa được giải ngân", vị này cho biết.

Nhiều ví điện tử và trung gian thanh toán khác cũng đang bị những kẻ lừa đảo lợi dụng để giăng bẫy người dùng.

Điểm đáng chú ý trong các chiêu trò mới là kẻ xấu không hack cũng không đánh cắp tài khoản người dùng mà khai thác yếu tố tâm lý, thúc đẩy hành vi người dùng để "hợp thức hóa" toàn bộ quy trình gian lận.

Theo tìm hiểu, việc các ví điện tử và trung gian thanh toán bị lợi dụng trong các chiêu trò lừa đảo hiện nay là do từ ngày 1-7-2025 ví điện tử được công nhận chính thức là phương tiện thanh toán tương tự tài khoản ngân hàng, thẻ và tiền mặt. 

Người dùng có thể chuyển tiền giữa các ví điện tử, hoặc từ ví sang tài khoản ngân hàng và ngược lại.

Đặc biệt trên các ví điện tử phổ dụng như MoMo, Zalopay được tích hợp nhiều tính năng, dịch vụ thanh toán tiện lợi trong các giao dịch thường xuyên của người dùng, cùng với đó là nhiều chương trình khuyến mãi và ưu đãi diễn ra liên tục. Những kẻ lừa đảo lợi dụng chính sự tiện lợi này để dễ "tung hỏa mù" và giăng bẫy người dùng.

Ghi nhận cho thấy những kẻ lừa đảo dùng các chiêu trò lôi kéo nạn nhân nhận và chuyển tiền qua nhiều ví khác nhau với lý do "làm nhiệm vụ nhận thưởng", "hỗ trợ giải ngân khoản vay". Hệ quả, nạn nhân vừa mất tiền (do chuyển ra ngoài) vừa có thể bị liên đới trong các vụ rửa tiền hoặc lừa đảo dây chuyền.

Đặc biệt, các đối tượng lừa đảo còn phát tán app giả mạo ví điện tử hoặc tiện ích "chuyển liên ví nhanh" nhằm cài mã độc. "Khi người dùng đăng nhập, toàn bộ thông tin và mã OTP bị đánh cắp và chiếm đoạt. Chỉ cần người dùng cung cấp thông tin bảo mật và làm theo hướng dẫn sẽ mất kiểm soát ví và tiền trong ví", một chuyên gia cảnh báo.

Theo cảnh báo của Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an TP Hà Nội), một số chiêu lừa như giả mạo nhân viên của các công ty có ví điện tử như VNPAY, Zalopay, MoMo... gọi điện hỗ trợ cập nhật, xác thực thông tin ví để yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP nhằm chiếm đoạt tiền trong ví hoặc trong tài khoản ngân hàng.

Ngoài ra, các đối tượng lừa đảo còn giả mạo giao diện hoặc tin nhắn từ ví điện tử (Zalopay, MoMo, ShopeePay…) với nội dung "bạn vừa nhận được tiền" hoặc "xác nhận giao dịch liên ví" gửi kèm đường link giả (phishing site) yêu cầu đăng nhập để "nhận tiền", sau đó đánh cắp tài khoản và OTP nhằm chiếm đoạt tiền trong tài khoản…

Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, đại diện MoMo khẳng định: "Không yêu cầu người dùng cung cấp mật khẩu, mã OTP dưới bất kỳ hình thức nào, cũng không yêu cầu người dùng chuyển tiền đến tài khoản khác vì bất kỳ lý do nào".

Nền tảng này cũng cho biết ứng dụng chính thức và duy nhất của MoMo có tên là "MoMo - Trợ Thủ Tài Chính với AI" được phát hành trên App Store (iOS) và Google Play (Android), không qua một nguồn thứ ba nào khác.

Riêng với chiêu lừa vay tiền online, vị này khuyến cáo người dùng không bao giờ chuyển tiền trước để được vay và chỉ vay tại các tổ chức tín dụng uy tín có giấy phép hoạt động từ Ngân hàng Nhà nước.

"Người dùng không cài ứng dụng từ đường dẫn/tệp tin lạ được gửi qua điện thoại/tin nhắn/mạng xã hội; chỉ sử dụng ứng dụng đã phát hành chính thức trên App Store và Google Play.

Người dùng cũng nên tự tìm hiểu kỹ thông tin trước khi vay: đọc kỹ điều khoản, phí phạt, thời gian vay, điều kiện giải ngân..." - vị này cho biết.

Cơ quan công an cũng đề nghị người dân hết sức cảnh giác với các tin nhắn, cuộc gọi, email yêu cầu quét mã QR hoặc truy cập đường link lạ.

Người dân tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu đăng nhập ví điện tử, mã xác thực OTP dưới bất kỳ hình thức nào và cho bất kỳ ai, kể cả nhân viên ngân hàng hay nhân viên của ví điện tử.

Bên cạnh đó, người dùng nên thay đổi mật khẩu của ví điện tử thường xuyên, không đặt mật khẩu dễ đoán như ngày sinh, số điện thoại.