AI giải mã thành công tiếng chim, con người sắp nói chuyện được với động vật?
- Thứ năm - 02/07/2026 23:18
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Một nhà khoa học đã giải mã thành công tiếng hót của chim sẻ vằn, góp phần đưa khả năng con người giao tiếp trực tiếp với động vật tiến gần hơn đến hiện thực nhờ những bước tiến của trí tuệ nhân tạo (AI) và sinh học hành vi.
Theo báo Guardian ngày 28-6, tiến sĩ Julie Elie, nhà sinh học tại Đại học California, Berkeley (Mỹ), mới đây đã giành giải thưởng Coller-Dolittle 2026 trị giá 100.000 USD sau khi giải mã thành công hệ thống tín hiệu giao tiếp của chim sẻ vằn, mở ra triển vọng mới trong lĩnh vực giao tiếp hai chiều giữa con người và động vật.
Trong hơn 15 năm nghiên cứu, bà Elie đã quan sát, ghi âm và phân loại hàng nghìn tiếng hót của chim sẻ vằn theo từng hoàn cảnh và từng cá thể.
Sau đó, bà sử dụng các thuật toán học máy để phân tích cách những con chim sẻ vằn mã hóa thông tin trong âm thanh và xác định được 11 kiểu tiếng hót cốt lõi (có thể xem là một số "từ vựng" của loài chim) cùng ý nghĩa của chúng.
Kết quả cho thấy chim sẻ vằn không chỉ phát ra âm thanh để bộc lộ cảm xúc mà còn sử dụng các tiếng hót nhằm thông báo danh tính, hành động đang thực hiện và nhận diện lẫn nhau thông qua những "chữ ký" âm thanh riêng của từng cá thể.
Đây được xem là bằng chứng cho thấy hệ thống giao tiếp của loài chim này có cấu trúc phức tạp hơn nhiều so với nhận thức trước đây.
Để kiểm chứng kết quả, chim sẻ vằn được cho nghe nhiều loại tiếng hót khác nhau sau khi bấm một nút. Một số âm thanh sẽ dẫn đến phần thưởng là hạt giống, trong khi những âm thanh khác thì không.
Theo thời gian, chim sẻ vằn học cách bỏ qua những tín hiệu không mang lại phần thưởng. Điều đáng chú ý là khi mắc lỗi, chúng thường nhầm lẫn giữa các tiếng hót có cùng ý nghĩa hơn là những âm thanh có cách phát ra tương tự.
Điều này cho thấy chim phản ứng dựa trên nội dung thông tin chứ không chỉ dựa vào âm thanh.
Giáo sư Jonathan Birch, thành viên hội đồng chấm giải, đánh giá công trình của bà Elie là một ví dụ xuất sắc về cách kết hợp quan sát hành vi, thí nghiệm và AI để chuyển từ việc ghi nhận hàng nghìn âm thanh sang hiểu được ý nghĩa thực sự của chúng.
Nhiều nhóm nghiên cứu khác trên thế giới cũng đang ứng dụng AI để giải mã tiếng kêu của tinh tinh, chuột sọc châu Phi, cá heo và nhiều loài khác.
Ngoài giải thưởng thường niên, ban tổ chức còn treo giải đặc biệt trị giá 10 triệu USD cho nhóm đầu tiên đạt được bước đột phá trong giao tiếp hai chiều giữa người và động vật.
Dù việc giao tiếp hai chiều giữa con người và động vật vẫn còn nhiều thách thức, các chuyên gia tin rằng sự phát triển nhanh chóng của AI sẽ rút ngắn đáng kể khoảng cách này.
Nhà sáng lập giải thưởng Jeremy Coller thậm chí dự đoán nhân loại có thể giải mã thành công "mật mã" ngôn ngữ động vật ngay trước năm 2030, mở ra một kỷ nguyên mới trong nghiên cứu sinh học và bảo tồn thiên nhiên.
Trong hơn 15 năm nghiên cứu, bà Elie đã quan sát, ghi âm và phân loại hàng nghìn tiếng hót của chim sẻ vằn theo từng hoàn cảnh và từng cá thể.
Sau đó, bà sử dụng các thuật toán học máy để phân tích cách những con chim sẻ vằn mã hóa thông tin trong âm thanh và xác định được 11 kiểu tiếng hót cốt lõi (có thể xem là một số "từ vựng" của loài chim) cùng ý nghĩa của chúng.
Đây được xem là bằng chứng cho thấy hệ thống giao tiếp của loài chim này có cấu trúc phức tạp hơn nhiều so với nhận thức trước đây.
Theo thời gian, chim sẻ vằn học cách bỏ qua những tín hiệu không mang lại phần thưởng. Điều đáng chú ý là khi mắc lỗi, chúng thường nhầm lẫn giữa các tiếng hót có cùng ý nghĩa hơn là những âm thanh có cách phát ra tương tự.
Điều này cho thấy chim phản ứng dựa trên nội dung thông tin chứ không chỉ dựa vào âm thanh.
Giáo sư Jonathan Birch, thành viên hội đồng chấm giải, đánh giá công trình của bà Elie là một ví dụ xuất sắc về cách kết hợp quan sát hành vi, thí nghiệm và AI để chuyển từ việc ghi nhận hàng nghìn âm thanh sang hiểu được ý nghĩa thực sự của chúng.
Nhiều nhóm nghiên cứu khác trên thế giới cũng đang ứng dụng AI để giải mã tiếng kêu của tinh tinh, chuột sọc châu Phi, cá heo và nhiều loài khác.
Con người có thể nói chuyện với động vật trước năm 2030?
Quỹ Jeremy Coller phối hợp với Đại học Tel Aviv (Israel) thành lập giải thưởng Coller-Dolittle từ năm 2024 nhằm tôn vinh các nghiên cứu giúp con người hiểu ngôn ngữ của động vật.Ngoài giải thưởng thường niên, ban tổ chức còn treo giải đặc biệt trị giá 10 triệu USD cho nhóm đầu tiên đạt được bước đột phá trong giao tiếp hai chiều giữa người và động vật.
Dù việc giao tiếp hai chiều giữa con người và động vật vẫn còn nhiều thách thức, các chuyên gia tin rằng sự phát triển nhanh chóng của AI sẽ rút ngắn đáng kể khoảng cách này.
Nhà sáng lập giải thưởng Jeremy Coller thậm chí dự đoán nhân loại có thể giải mã thành công "mật mã" ngôn ngữ động vật ngay trước năm 2030, mở ra một kỷ nguyên mới trong nghiên cứu sinh học và bảo tồn thiên nhiên.